مهمترین و متداولترین زئولیت های سنتزی

  1. A Zeolite

زئولیت A دارای ساختار LTA است. این زئولیت ساختاری 3 بعدی داشته و نسبت Si/Al آن 1 است. این زئولیت با تغییر فرم کاتیونی آن خواص مختلفی پیدا می کند. این زئولیت یک molecular sieve خوب با ساختارهای متفاوت برای جذب و خالص سازی مواد مختلف است. مهمترین کاربرد زئولیت A  در صنایع شیمایی به عنوان جایگزین فسفر در پودر شوینده است. کاربردهای دیگر آن خالص سازی اکسیژن، خالص سازی اتانول، کراکینگ پارافین و غیره  است. کاربرد های فراوان دیگری نیز در صنایع مختلف برای این زئولیت وجود دارد. فرم های اصلی این گروه از زئولیت ها 3A، 4A و یا 5A  است.

  1. X Zeolite

زئولیت X دارای ساختار FAU است. این زئولیت ساختاری 3 بعدی داشته و نسبت Si/Al آن حدود 2 است. مهمترین کاربرد زئولیت X  در صنایع شیمایی به عنوان کاتالیست کراکینگ است. این زئولیت پایداری خوبی در دمای بالا داشته و بسیار فعال است. این گروه از زئولیت ها دارای دو نوع اصلی 10X و 13X بوده، که  نوع 13X  آن کاربرد گسترده تری دارد. همچنین این زئولیت به خوبی گاز دی اکسید کربن را جذب می کند. این زئولیت دارای کاربرد های فراوان دیگری نیز هست.

  1. Y zeolite

زئولیت Y دارای ساختار FAU است. این زئولیت ساختاری 3 بعدی داشته و نسبت Si/Al آن حدود 3.5 است. مهمترین کاربرد زئولیت Y  در صنایع شیمایی به عنوان کاتالیست کراکینگ است. این زئولیت پایداری خوبی در دمای بالا داشته و بسیار فعال است. در واقع این زئولیت نوع بهبود یافته زئولیت X  در بسیاری از خواص است. کاتالیست پلاتین بر پایه زئولیت Y به عنوان کاتالیست فرآیند افزایش عدد اکتان آروماتیک ها به کار می رود. هنوز هم تحقیقات علمی و صنعتی فراوانی بر روی این زئولیت انجام می شود. تحقیقات اصلی بر روی این زئولیت بر روی پایداری آن در دماهای بالاتر است. کاربرد های این زئولیت روز به روز در حال افزایش است.

  1. ZSM-5 Zeolite

این زئولیت تحولی در صنعت زئولیت بوده است. این زئولیت از نوع MFI Frame work است، که اولین بار توسط شرکت Mobil در سال 1975 سنتز شده است. در واقع ساخت و استفاده از این زئولیت در صنایع مختلف توانست دگرگونی عظیمی در نحوه نگرش به زئولیت ها و بالاخص زئولیت های سنتزی ایجاد کند. اساس روش ها و ایده های تولید زئولیت ZSM-5  به عنوان مرجعی برای پیشرفت هر چه بیشتر زئولیت ها در آینده مورد استفاده قرار گرفت.

یکی از ویژگی های ممتاز این زئولیت توانایی تغییر نسبت Si/Al از 1 تا بینهایت است. این خاصیت ویژه سبب خواص متنوعی در انواع زئولیت های ZSM-5 شده است. این زئولیت کاربردهای فراوانی در صنایع شیمیایی بالاخص به عنوان کاتالیست دارد. این زئولیت از تعدادی واحد Pentasil  که با اکسیژن به هم متصل شده اند، تشکیل شده است.

  1. Nano Zeolite

هدف کلی ساخت انواع نانو زئولیت ها داشتن اندازه ذراتی ریزتر به منظور داشتن سطح ویژه ای بیشتر برای انجام فعل و انفعالات سطحی بهتر بالاخص در واکنش های کاتالیستی و فرآیند جذب است. در واقع نانوزئولیت ها دارای سطح ویژه بالاتر، اندازه کریستال های ریزتر، حفره های منظم تر هستند. نانوزئولیت ها معمولا اسم خاص و جداگانه نداشته بلکه به همان اسم زئولیت اصلی شناخته می شوند.

  1. Other Zeolite

تعداد زئولیت های کشف شده و یا سنتز شده نزدیک به 250 نوع متفاوت است. و هر کدام از این زئولیت ها خود دارای انواع متنوعی هستند، که خواص متفاوتی دارند. باز متداول ترین زئولیت ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • SAPO
  • MAPO
  • TS
  • Mordenite
  • Beta
  • MCM
  • ZSM-22

استفاده از کلیه مطالب سایت با ذکر منبع مجاز است.